Kỹ thuật cắt bóng bàn là loại kỹ thuật có sự biến hóa và có thể lợi dụng để thừa cơ phản công đối thủ trong khi thi đấu. Khi sử dụng kỹ thuật này, tốc độ bóng sẽ chậm nhưng bù lại tỷ lệ bóng tốt cao với điểm rơi phong phú. Thêm vào đó đối phương sẽ khó phát lực khi tấn công bởi độ xoáy “ắp phê” khó lường.
Kỹ thuật cắt bóng bàn có thể dựa vào vị trí đánh bóng mà có thể chia thành: cắt bóng thuận tay và cắt bóng trái tay. Dựa vào độ gần xa của vị trí đứng so với bàn mà chia thành: cắt bóng gần bàn và cắt bóng xa bàn. Dựa vào mức độ xoáy khác nhau của bóng mà có thể chia thành: cắt bóng xoáy và cắt bóng không xoáy. Dựa vào vị trí bóng đến và tính năng của bóng khác nhau có thể chia thành: cắt bóng đuổi người, cắt bóng đột kích, cắt bóng giật vồng xoáy ngang, cắt bóng giật vồng giật xung…
1. Kỹ thuật cắt bóng bàn thuận tay
Cắt bóng thuận tay là kỹ thuật thường dùng chủ yếu của vận động viên cắt bóng.
– Đặc điểm:
Động tác tương đối nhỏ, điểm đánh bóng tương đối cao, nhịp độ đánh bóng và tốc độ của bóng tương đối nhanh và có kèm theo xoáy xuống. Đường bóng và điểm rơi biến hóa nhiều, có thể rút ngắn thời gian chuẩn bị đánh bóng của đối phương đồng thời làm cho đối phương phải di chuyển phải, trái để đánh bóng nên có thể tạo được cơ hội tấn công hoặc trực tiếp giành điểm.
– Thực hiện kỹ thuật:
Vị trí đứng tùy thuộc vào vị trí của bóng đến mà xác định, nói chung cách bàn khoảng 1m. Chân trái đứng hơi ra trước, trọng tâm cơ thể rơi vào chân phải, hai gối hơi co, hóp bụng và ngực, thân người hơi xoay sang phải. Cánh tay phải co tự nhiên, cẳng tay hơi nâng lên phía trên bên phải đồng thời xoay ngoài, đưa vợt lên phía trên bên phải thân người làm cho mặt vợt hơi ngửa sau. Khi bóng đến bật lên khỏi mặt bàn và đang ở cuối thời kỳ đi lên thì thân người xoay sang bên trái, cẳng tay và cổ tay vung vợt về phía trước xuống dưới bên trái. Khi bóng ở thời kỳ điểm cao hoặc trước khi đi xuống thì vợt đánh vào phần giữa lệch dưới của bóng. Trong giây lát vợt đánh vào bóng cẳng tay và cổ tay với sự kéo theo của cánh tay sẽ dùng lực nhịp nhàng làm cho mặt vợt ma sát vào bóng theo hướng ra trước, xuống dưới sang trái. Sau khi đánh bóng tay vung vợt theo đà xuống dưới phía trước sang trái, đồng thời nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị ban đầu. Trong quá trình thực hiện kỹ thuật động tác, trọng tâm cơ thể chuyển từ chân phải sang chân trái.
2. Kỹ thuật cắt bóng xa bàn thuận tay
– Đặc điểm:
Động tác tương đối lớn, điểm đánh bóng thấp, nhịp độ đánh bóng và tốc độ bóng tương đối chậm, đường bay vòng cung tương đối dài, dùng biến đổi độ xoáy làm chính phối hợp với biến đổi đường bóng và điểm rơi để tranh thủ giành chủ động và tạo cơ hội tấn công giành điểm trực tiếp.
– Thực hiện kỹ thuật:
Vị trí đứng tùy thuộc vào vị trí của bóng đến mà xác định, nói chung cách bàn khoảng 1m. Chân trái đứng hơi ra trước, trọng tâm cơ thể rơi vào chân phải, hai gối hơi co, hóp bụng và ngực, thân người hơi xoay sang phải. Cánh tay phải co tự nhiên, cẳng tay hơi nâng lên phía trên bên phải đồng thời xoay ngoài, đưa vợt lên phía trên bên phải thân người làm cho mặt vợt hơi ngửa sau. Khi bóng đến bật lên khỏi mặt bàn đến thời điểm giữa của thời kỳ đi xuống thì thân người xoay sang bên trái, đồng thời cẳng tay và cổ tay vung vợót về phía trước xuống dưới bên trái đón bóng . Khi bóng ở thời kỳ điểm cuối giai đoạn đi xuống thì vợt đánh vào phần giữa lệch dưới của bóng. Trong giây lát vợt đánh vào bóng cẳng tay và cổ tay dùng lực làm cho mặt vợt ma sát vào bóng theo hướng ra trước, xuống dưới sang trái.
Chú ý lợi dụng sức mạnh của thân người khi xoay sang trái. Sau khi đánh bóng tay vung vợt theo đà xuống dưới phía trước sang trái, đồng thời nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị ban đầu. Trong quá trình thực hiện động tác kỹ thuật, trọng tâm cơ thể chuyển từ chân phải sang chân trái.
3. Kỹ thuật cắt bóng đuổi người thuận tay
– Đặc điểm:
Bóng đến xiết gần thân người, cần phải nhanh chóng di chuyển sang trái để nhường chỗ mới thuận lợi cho cắt bóng thuận tay.
– Thực hiện kỹ thuật:
Bóng đến xiết gần vào giữa hoặc lệch phải gần cơ thể, chân phải đòi hỏi phải nhanh chóng di chuyển ra phía sau bên trái, đồng thời nghiêng lườn, hóp bụng và xoay người sang phải, cánh tay áp sát bên phải thân, cẳng tay nhanh chóng nâng lên và xoay ngoài đưa vợt lên phía trên bên phải thân người làm cho mặt vợt hơi ngửa sau. Sau đó nhanh chóng vung vợt xuống dưới, ra trước đón bóng. Khi bóng ở thời điểm đi xuống thì đánh vào phần giữa dưới của bóng. Trong giây lát vợt đánh vào bóng lấy cẳng tay và cổ tay phát lực là chính vung vợt về phía trước và xuống dưới. Sau khi đánh bóng tay vung vợt theo đà xuống dưới và ra trước, đồng thời nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị ban đầu. Trong quá trình thực hiện kỹ thuật động tác, trọng tâm cơ thể do chuyển dịch không kịp nên vẫn ở trên chân phải.
4. Kỹ thuật cắt bóng đột kích thuận tay
– Đặc điểm:
Do bóng đột kích có sức mạnh lớn, tốc độ nhanh nên cắt bóng đột kích thường ở vào điều kiện phòng thủ bị động. Đặc biệt là do đường bóng đột kích đều là đường bóng được tiến hành sau khi phát bóng và sau khi bỏ nhỏ bóng ngắn hoặc trong gò bóng và líp bóng có sự khác biệt rất lớn về tính năng và điểm rơi giữa cắt bóng với đột kích, từ đó làm tăng thêm rất nhiều về độ khó cắt bóng. Do đó cắt bóng đột kích cần phải phán đoán chính xác, di chuyển bước nhanh, nắm vững góc độ mặt vợt và phương hướng dùng sức mới có thể chống đỡ được thế tấn công của bóng đến, tranh thủ giành quyền chủ động.
– Thực hiện kỹ thuật:
Căn cứ vào bóng đến để nhanh chóng lùi ra sau, chân trái hơi đứng ra trước, tay phải co tự nhiên, cẳng tay nâng lên và xoay ngoài, đưa vợt lên phía trên trước bên phải thân làm cho mặt vợt tiếp cận vuông góc với mặt đất. Khi bóng đến bật lên khỏi bàn tới vị trí cao, tay cầm vợt nhanh chóng vung xuống dưới đón bóng. Khi bóng đến ở thời kỳ đi xuống, dùng mặt vợt gần vuông góc với mặt đất đánh vào phần giữa của bóng. Toàn bộ cánh tay dùng lực ma sát vào bóng theo hướng từ trên xuống dưới sang trái để miết bóng. Mượn lực bật trở lại của bóng đến để đánh trả. Sau khi đánh bóng tay vung vợt theo đà về phía dưới ra trước sang trái đồng thời nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị ban đầu. Trong quá trình thực hiện kỹ thuật động tác, trọng tâm cơ thể chuyển từ chân phải sang chân trái.
5. Kỹ thuật cắt bóng giật xoáy mạnh thuận tay
– Đặc điểm:
Do bóng đến có độ xoáy lên rất mạnh, đường vòng cung lớn nên thời gian đánh cắt bóng muộn. Điểm đánh vào bóng thấp, động tác lớn. Cần chú ý khắc phục và lợi dụng lực bật trở lại theo hướng lên trên của bóng đến.
– Thực hiện kỹ thuật:
Đứng cách xa bàn khoảng trên 1m, chân trái đứng hơi ra trước, thân người hơi xoay sang phải, tay phải co tự nhiên, cẳng tay nâng lên phía trên ra sau bên phải đồng thời xoay trong đưa vợt lên trên ra sau sang phải thân, biên độ đưa vợt tương đối lớn, đồng thời làm cho mặt vợt gần vuông góc hoặc hơi ngửa sau. Khi bóng đến bật lên khỏi bàn ở giữa thời điểm đi xuống, tay cầm vợt nhanh chóng vung vợt xuống dưới ra trước đón bóng. Cùng lúc, thân người xoay sang trái. Khi bóng ở cuối thời điểm đi xuống, dùng mặt vợt ngửa sau hoặc gần vuông góc với mặt đất đánh vào phần giữa dưới hoặc phần giữa của bóng. Trong giây lát vợt đánh vào bóng chủ yếu là dùng cánh tay kéo theo cẳng tay tạo lực hướng xuống dưới và tăng cường dùng sức ra phía trước, đồng thời chú ý mượn lực bật trở lại theo hướng lên trên của bóng đến để cắt trả bóng. Khi cắt trẳ bóng, cổ tay cần giữ tương đối ổn định. Sau khi đánh bóng tay vung vợt theo đà ra trước và xuống dưới đồng thời nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị ban đầu.
6. Kỹ thuật cắt bóng giật vồng, giật xung thuận tay
– Đặc điểm:
Do bóng đến xoáy lên rất mạnh, đường vòng cung nhỏ, sau khi rơi xuống mặt bàn lực xung ra trước lớn nên thời gian cắt đánh bóng muộn, điểm đánh bóng thấp, động tác lớn. Cần chú ý khắc phục và lợi dụng lực bật lên và lực xung trước của bóng đến.
– Thực hiện kỹ thuật:
Đứng ở vị trí cách xa bàn khoảng trên 1m, thân người hơi xoay sang phải, tay phải co tự nhiên, cẳng tay nâng sang bên phải và hơi xoay trong, đưa vợt lên trên phía sau bên phải cơ thể. Biên độ đưa vợt tương đối lớn, cự ly tương đối dài. Đồng thời làm cho mặt vợt gần vuông góc với mặt đất hoặc hơi ngửa sau. Từ thời điểm bóng bật lên khỏi mặt bàn đến giữa thời kỳ bóng đi xuống tay cầm vợt vung xuống dưới ra trước đón bóng. Cùng lúc thân người xoay sang trái. Ở cuối thời kỳ bóng đi xuống, dùng mặt vợt gần vuông góc với mặt đất hoặc hơi ngửa sau đánh vào phần giữa hoặc phần giữa lệch dưới của bóng đến. Trong giây lát vợt đánh vào bóng thân người xoay sang trái, dùng sức chủ yếu của cánh tay, cẳng tay và cổ tay hướng xuống dưới ra trước cắt bóng, có sự nghiêng thân, co gối bổ trợ dùng sức xuống dưới, đồng thời phải chú ý mượn lực bật lên và xung trước của bóng đến để cắt trả bóng. Khi cắt bóng cổ tay cần giữ tương đối ổn định. Sau khi đánh bóng tay vung vợt theo đà xuống dưới ra trước đồng thời nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị ban đầu. Trong quá trình thực hiện kỹ thuật động tác, trọng tâm cơ thể chuyển từ chân phải sang chân trái…
7. Kỹ thuật cắt bóng trái tay
Đây là kỹ thuật bóng bàn hiện đại thường dùng của vận động viên bóng bàn khi vận dụng kết hợp tấn công và cắt bóng. Kỹ thuật cắt bóng này cũng giống với kỹ thuật cắt bóng thuận tay và cũng có thể chia ra thành: cắt bóng gần, cắt bóng xa, cắt bóng đuổi thân, cắt bóng đột kích, cắt bóng giật vồng xoáy mạnh, cắt bóng giật vồng giật xung. Đặc điểm động tác của các loại kỹ thuật này cơ bản cũng giống với các kỹ thuật cắt bóng thuận tay. Điểm khác biệt là ở chỗ phương hướng thực hiện ngược nhau giữa phải và trái. Ngoài ra điểm cắt bóng của vợt ngang trái tay hơi gần thân hơn so với cắt bóng thuận tay. Đồng thời phát lực của cẳng tay và cổ tay tập trung hơn.
8, Kỹ thuật cắt bóng xoáy mạnh và không xoáy
Khi thực hiện kỹ thuật cắt bóng, cần phải cố gắng dùng phương pháp tay gần giống nhau để thực hiện cắt bóng xoáy mạnh và không xoáy, làm cho đối phương khó phán đoán cường độ xoáy của bóng mà đánh bóng chúc lưới, hoặc đánh bóng ra ngoài bàn hoặc đánh bóng cao tạo cơ hội cho mình phản công, đột kích. Bất kể cắt bóng thuận tay hay cắt bóng trái tay đều cần thiết phải nắm vững kỹ thuật cắt bóng xoáy mạnh và cắt bóng không xoáy.
Khi cắt bóng xoáy mạnh, cẳng tay và cổ tay trong giây lát vợt tiếp xúc vào bóng cần dùng lực thật mạnh, tăng nhanh tốc độ vuốt bóng, dùng lực ma sát vợt vào thân bóng.
Khi cắt bóng không xoáy, trong giây lát vợt tiếp xúc vào bóng, cánh tay kéo theo cẳng tay và cổ tay đẩy đưa ra trước và xuống dưới, nâng nhẹ phần giữa và dưới của bóng, giảm nhỏ sức mạnh ma sát vợt vào bóng. Đợi khi bóng đánh ra khỏi vợt cẳng tay và cổ tay cần đột ngột dùng lực tăng nhanh tốc độ vẩy bóng để động tác cắt bóng không xoáy cơ bản giống với cắt bóng xoáy mạnh làm cho đối phương khó phán đoán.
Các loại hình kỹ thuật của bóng bàn hiện đại có rất nhiều, ngoài các kỹ thuật chủ yếu cơ bản như: giao bóng, đẩy bóng, chặn bóng, công bóng, giật bóng, gò bóng, cắt bóng…v.v. như đã giới thiệu ở các bài viết trên còn có các kỹ thuật khác nữa như: kỹ thuật đập bóng bổng, thả bóng bổng, bỏ nhỏ bóng ngắn…v.v.